Piszemy Wspomnienia

niedziela, 19 listopada 2017

wiadomości opinie prezentacje konkursy historia mówiona pamiętnik 2.0 w księgarni

Opinie

W dziennikach bardzo często można spotkać stwierdzenia: piszę dla siebie, piszę, bo muszę sam ze sobą porozmawiać. Autor nie potrzebuje innego czytelnika, dlatego często utajnia tekst przed całym światem - np. jak Lew Tołstoj, który chował dziennik w bucie, by czasem nie trafił do rąk wścibskiej żony – mówi w wywiadzie dla PiszemyWspomnienia.pl prof. Małgorzata Czermińska z Uniwersytetu Gdańskiego.





Pani Profesor, jest Pani autorką niezwykle ważnych dla badań nad literaturą pojęć: postawa autobiograficzna i trójkąt autobiograficzny. Zacznijmy od postawy autobiograficznej. Cóż to takiego?



Wprowadzając to pojęcie, chciałam uchwycić coś, co jest wspólne dla wszystkich tekstów autobiograficznych niezależnie od ich gatunku, by uniknąć brnięcia w różnice między pamiętnikiem a autobiografią, pamiętnikiem a dziennikiem, dziennikiem a wspomnieniem itd. Podobna intencja towarzyszyła wcześniej prof. Romanowi Zimandowi, który szukając wspólnych elementów dla rozmaitych gatunków autobiograficznych, wprowadził termin literatura dokumentu osobistego. Zaliczył do niej i dzienniki, i pamiętniki, i autobiografie, i wspomnienia. Wszystkie one są dokumentami, ale o charakterze szczególnym, bo dotyczą przede wszystkim (lub nawet wyłącznie) autora, a zarazem posiadają walory literackie. W czasie moich badań doszłam do wniosku, że wspólną cechą literatury dokumentu osobistego jest także postawa autobiograficzna - intencja twórcy. Wyraża się ona w zespole informacji i sygnałów przekazywanych przez autora czytelnikowi, że ma do czynienia nie z opisem zdarzeń wymyślonych, fikcją, powieścią, lecz z tekstem dotyczącym WŁAŚNIE autora. To się przejawia m.in. w pisaniu w pierwszej osobie, zgodności imienia i nazwiska bohatera i autora, podaniu łatwych do zweryfikowania przez czytelnika lub znanych mu już faktów z życia autora. W postawie autobiograficznej można dostrzec pewne zobowiązanie: autor nie tylko chce, aby jego tekst został odebrany jako autobiograficzny, ale także ręczy sobą, swoim nazwiskiem, że tak właśnie jest.





 - Piszemy Wspomnienia

br>


To przypomina koncepcję paktu autobiograficznego Philippe’a Lejeune’a.



Jako zobowiązanie podejmowane przez autora w stosunku do czytelnika postawa autobiograficzna jest bliska paktowi autobiograficznemu. Jednak Philippe Lejeune odwołuje się do terminologii prawniczej. Pakt powinien spełniać konkretne warunki formalne. Postawa autobiograficzna unika ściśle określonych elementów formalnych, koncentrując się na opisowych. W pakcie autobiograficznym autor zobowiązuje się do opowiedzenia prawdy. Dla tych, którzy prawdę o sobie chcą przekazać nie bezpośrednio, lecz przy pomocy przenośni, symboli, obrazów, Lejeune stworzył pojęcie paktu fantazmatycznego – to taka pośrednia forma paktu autobiograficznego. I tu tkwi zasadnicza różnica między paktem autobiograficznym a postawą autobiograficzną. Nie włączyłam do niej kryterium prawdy, bo gdybyśmy do niego podeszli rygorystycznie, to żaden tekst nie zostałby zakwalifikowany do literatury dokumentu osobistego. Przecież każdy z nas pewnych rzeczy o sobie nie wie, mówi ze szczerym przekonaniem coś, co jest złudzeniem albo autointerpretacją, widzeniem siebie z wewnętrznego punktu widzenia. Nie dlatego, że chcemy kogoś okłamać, ale że tak to odczuwamy. Można to porównać do różnicy pomiędzy tym, jak my sami słyszymy swój głos, a jak słyszą nas inni. Przecież nie mówimy jakimś głosem celowo „sfałszowanym”, ale jego brzmienie dla innych poznajemy jedynie wtedy, gdy usłyszymy swój głos nagrany. Za pierwszym razem to zawsze wywołuje zaskoczenie: „Czy to naprawdę ja?”. Zarówno pakt autobiograficzny, jak i fantazmatyczny mieści się w postawie autobiograficznej. Kluczowe znaczenie ma w niej intencja, by czytelnik odniósł tekst bezpośrednio do autora, a nie ocena prawdziwości utworu.






Dodaj swój komentarz więcej opinii



Sonda

Czy Twoje wspomnienia są (byłyby) chętnie czytane i troskliwie przechowywane przez najbliższych?

Tak
Raczej tak
Nie
Raczej nie
Nie wiem



e-poczta




w księgarni

Kto ty jesteś

Joanna Szczepkowska z pasją reportera i detektywa odtwarza historię swojej rodziny. czytaj całość >>>

o nas   |   współpraca   |   partnerzy   |   patronaty   |   reklama   |   dla mediów   |   kontakt © 2010-2017 IKE - Usługi Literackie

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0