Piszemy Wspomnienia

niedziela, 19 listopada 2017

wiadomości opinie prezentacje konkursy historia mówiona pamiętnik 2.0 w księgarni

Opinie

WSZCZEPIONE WSPOMNIENIA
Duża część naszej pamięci i tożsamości jest budowana w relacjach z innymi, w oparciu o przekazy i narracje, które nie są naszymi wspomnieniami – mówi prof. Andrzej Leder, filozof, autor książki „Prześniona rewolucja”.

Czy oglądał pan „Pamięć absolutną” – taki stary film z Arnoldem Schwarzeneggerem?
- Pewnie go widziałem, ale treści nie pamiętam.

W tym filmie istotny jest właśnie wątek pamięci: bohaterowi zostają wszczepione fałszywe wspomnienia. Jeszcze w latach 70. amerykańska psycholożka Elizabeth Loftus udowodniła, że jest to możliwe.
- Z moich doświadczeń wiem, że najczęściej pamięć ludzka nie jest fałszywa, lecz wybiórcza, przykrojona do wzorców i ideałów, którym dana osoba lub podmiot – bo pamięć ma wymiar nie tylko indywidualny, ale również zbiorowy – chce sprostać. Mamy do czynienia ze zjawiskiem, które można nazwać pracą pamięci, budowaniem swojego wizerunku pasującego do wyznaczonego celu lub oczekiwań.

Materia, z której kroimy swoją pamięć, może być fakturą autentyczną, może być ona także produktem fantazji.
- To właśnie wynika z wybiórczego traktowania własnych doświadczeń, rozdymania ich i lukrowania, by sprostać jakimś oczekiwaniom. Rzadko są to zupełne fantazje.

Prof. Loftus poprosiła starszych braci, by opowiedzieli młodszym, że we wczesnym dzieciństwie zgubili się w centrum handlowym. Oni te wspomnienia potraktowali jak własne, uzupełniając szczegółami. Zdaniem amerykańskiej badaczki zaszczepianiu fałszywych wspomnień sprzyjają opowieści osób, które są autorytetami.
- Duża część naszej pamięci i tożsamości jest rzeczywiście budowana w relacjach z innymi, w oparciu o przekazy i narracje, które nie są naszymi wspomnieniami. Ale to wcale nie znaczy, że są to przekazy fałszywe. Nie pamiętamy naszego wczesnego dzieciństwa i nie możemy zbudować własnej opowieści na jego temat, musimy się zatem opierać na relacjach innych: starszego rodzeństwa, rodziców, dziadków, sąsiadów itd.

Świadkowie historii zmyślonej
Budujemy pamięć także w relacjach z państwem, jego instytucjami, powszechnie uznanymi autorytetami. Wiele osób, chcąc sprostać oczekiwaniom otoczenia, po prostu nagina swoje wspomnienia do dominującego przekazu.
- Catherine Merridale, pracując nad wydaną także po polsku książką „Wojna Iwana”, spędziła wiele czasu w rosyjskich archiwach, a równolegle rozmawiała z uczestnikami Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Gdy konfrontowała różne źródła, opowieści weteranów i zawartość archiwów, uderzyło ją, że przekazy zawarte w archiwach NKWD – m.in. donosach i cenzurowanych listach – są znacznie bardziej autentyczne niż własne relacje weteranów: niesłychanie zestereotypizowane, opowiedziane językiem przekazu propagandy okresu powojennego. Ich pamięć została zbudowana przez osobiste przeżycia, ale przepuszczone przez filtr oficjalnej opowieści. To zresztą sytuacja typowa – podobnie dzieje się z pamięcią zbiorową w każdym społeczeństwie.

Nie mogę doczekać się na zbadanie wartości relacji, jest ich dziś już ponad 2700, uczestników i świadków powstania warszawskiego, które zbiera Muzeum Powstania Warszawskiego. Dominująca heroiczna narracja musi wpływać na charakter ich wspomnień.
- Ale mamy też odarty z patosu i bardzo krytyczny „Pamiętnik z powstania warszawskiego” Mirona Białoszewskiego. Ostatnio pojawiła się cała fala relacji kobiecych, które także nie wpisują się w tę heroiczną perspektywę. Obraz powstania powoli się zmienia, choć oczywiście wciąż najbardziej powszechny jest dyskurs bohaterski, powielany i wzmacniany – jak w „Wojnie Iwana” - przez relacje świadków historii.




Dodaj swój komentarz więcej opinii
Twoje imię
Twój e-mail
Twój komentarz




Sonda

Czy Twoje wspomnienia są (byłyby) chętnie czytane i troskliwie przechowywane przez najbliższych?

Tak
Raczej tak
Nie
Raczej nie
Nie wiem



e-poczta




w księgarni

Kto ty jesteś

Joanna Szczepkowska z pasją reportera i detektywa odtwarza historię swojej rodziny. czytaj całość >>>

o nas   |   współpraca   |   partnerzy   |   patronaty   |   reklama   |   dla mediów   |   kontakt © 2010-2017 IKE - Usługi Literackie

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0