Po lekturze cyklu Andrzeja Sapkowskiego łatwo poczuć niedosyt. Trudniej znaleźć historię, która łączy mroczne fantasy, słowiański folklor, cięty humor, politykę i moralne szarości równie sprawnie jak opowieści o Geralcie. Zebrałam propozycje książek podobnych do Wiedźmina, ale uporządkowałam je według tego, czego możesz szukać po zakończeniu cyklu.
Najlepszy wybór zależy od tego, czego brakuje ci po lekturze
- Najbliżej polskiego klimatu są „Opowieści z meekhańskiego pogranicza” Roberta M. Wegnera.
- Dla fanów brutalności i czarnego humoru najlepsze będzie „Pierwsze prawo” Joe’ego Abercrombiego.
- Jeśli interesowała cię polityka, sięgnij po „Pieśń Lodu i Ognia” George’a R.R. Martina.
- Dla miłośników najemników i wojny dobrym wyborem pozostaje „Czarna Kompania” Glenna Cooka.
- Jeśli najbardziej cenisz język Sapkowskiego, sprawdź jego trylogię husycką.
Co naprawdę łączy te książki z Wiedźminem
Nie szukałabym powieści, w której występuje po prostu kolejny łowca potworów z mieczem. To zbyt wąskie kryterium. Siła cyklu Sapkowskiego bierze się z połączenia kilku elementów, przede wszystkim niejednoznacznego bohatera, przewrotnego humoru i świata, w którym dobre decyzje często prowadzą do złych skutków.
Wczesne opowiadania mają konstrukcję zbliżoną do sword and sorcery, czyli przygodowej fantasy skupionej na pojedynczych wyprawach, walce i niezwykłych przeciwnikach. Późniejsze tomy rozrastają się jednak w opowieść o wojnie, wykluczeniu, rodzinie i odpowiedzialności. Dlatego podobieństwo może dotyczyć klimatu, stylu, konstrukcji świata albo samego sposobu prowadzenia narracji.
Przy wyborze warto też pamiętać o różnicy między książkami a grami. Gry mocniej akcentują eksplorację, zadania i polowanie na potwory, natomiast proza Sapkowskiego często prowadzi czytelnika w stronę dialogu, ironii oraz konfliktów społecznych. Jeśli szukasz wyłącznie atmosfery znanej z gry, nie każda dobra powieść fantasy spełni to oczekiwanie.
Najbliżej wiedźmińskiego klimatu są te polskie opowieści
„Opowieści z meekhańskiego pogranicza” Roberta M. Wegnera
To mój pierwszy wybór dla osoby, która chce pozostać blisko polskiej szkoły fantasy, ale nie czytać kolejnej kopii Geralta. Robert M. Wegner buduje świat złożony z pograniczy, wojowników, kupców, wierzeń i kultur, a jego opowieści pokazują wydarzenia z kilku różnych perspektyw.
Początkowo seria przypomina zbiór samodzielnych historii, później jednak poszczególne wątki zaczynają się łączyć. Znajdziesz tu surowe wojskowe realia, tajemnicze siły i bohaterów uwikłanych w większą historię. To dobra propozycja dla tych, których w Wiedźminie przyciągały nie tylko potwory, ale też świat przedstawiony.
Trylogia husycka Andrzeja Sapkowskiego
Jeśli po prostu brakuje ci języka autora, ironicznych dialogów i charakterystycznego sposobu odwracania znanych motywów, naturalnym wyborem będzie „Narrenturm”, „Boży bojownicy” i „Lux perpetua”. To fantasy historyczne osadzone w XV wieku, podczas wojen husyckich, a nie opowieść o magii i potworach w klasycznym sensie.
Reinmar z Bielawy nie jest drugim Geraltem. Jest młodszy, bardziej impulsywny i mocniej uwikłany w wydarzenia polityczne. Wspólne pozostają jednak przewrotne poczucie humoru, żywy dialog i nieufność wobec prostych podziałów na dobro i zło. Trzeba tylko zaakceptować większą liczbę odniesień historycznych oraz mniej baśniową konstrukcję świata.
„Baśń o wężowym sercu” Radka Raka
Ta powieść nie oferuje wiedźmińskiej akcji, ale dobrze sprawdzi się u czytelników zainteresowanych polskim folklorem, ludowymi wierzeniami i literacką grą z baśnią. Radek Rak bierze motywy znane z podań i legend, a następnie przepuszcza je przez nowoczesny, bardziej poetycki język.
To propozycja dla osób, które po lekturze Sapkowskiego chcą zobaczyć, jak można twórczo wykorzystać lokalne mity bez kopiowania ich powierzchownej dekoracji. Tempo jest spokojniejsze, a ton bardziej literacki, dlatego nie polecałabym tej książki komuś, kto szuka przede wszystkim walk i szybkiej przygody.
Gdy najbardziej cenisz mrok, przemoc i moralną szarość
„Pierwsze prawo” Joe’ego Abercrombiego
Abercrombie jest jednym z najpewniejszych wyborów dla fanów fantasy, w której bohaterowie nie mają czystych sumień. „Ostrze”, „Nim zawisną” i „Ostateczny argument” tworzą trylogię pełną przemocy, cynizmu oraz ludzi, którzy próbują przetrwać w świecie pozbawionym sprawiedliwych reguł.
Podobnie jak u Sapkowskiego, charakter postaci nie sprowadza się do ich roli fabularnej. Wojownik, inkwizytor czy arystokrata dostają własne racje, słabości i interesy. Największym atutem jest czarny humor połączony z bardzo konkretną brutalnością. Różnica polega na tym, że Abercrombie jest mniej baśniowy i bardziej skupiony na polityce oraz wojnie.
„Czarna Kompania” Glenna Cooka
Jeśli w Wiedźminie najbardziej podobały ci się brudne trakty, płatne zlecenia i bohaterowie wykonujący pracę bez złudzeń, sięgnij po tę serię. Narratorem jest kronikarz najemników, a wydarzenia oglądamy z perspektywy ludzi, którzy nie walczą za abstrakcyjne ideały, tylko próbują przeżyć.
Cook stworzył opowieść surową, wojskową i pozbawioną romantycznych upiększeń. Magia jest potężna, ale często budzi niepokój zamiast zachwytu. Początek może wydać się oszczędny w opisach i mniej przystępny niż proza Sapkowskiego, jednak po kilku rozdziałach ten chłodny styl zaczyna działać na korzyść historii.
„Achaja” Andrzeja Ziemiańskiego
Polska trylogia Ziemiańskiego spodoba się osobom, które po Wiedźminie chcą więcej przygody, wojny, intryg i gwałtownych zmian losu. Tytułowa bohaterka przechodzi przez świat zdominowany przez przemoc oraz polityczne kalkulacje, a jej historia jest znacznie bardziej nastawiona na akcję.
Nie jest to jednak wybór dla każdego. „Achaja” bywa bardziej dosłowna, nierówna stylistycznie i mocniej skupiona na widowiskowości niż cykl Sapkowskiego. Warto potraktować ją jako alternatywę dla czytelnika, który chce szybkiej, brutalnej fantasy, a nie identycznego nastroju.
Jeśli w Wiedźminie najbardziej wciągała cię polityka
„Pieśń Lodu i Ognia” George’a R.R. Martina
Martin nie proponuje historii o zawodowym łowcy potworów, ale podobnie jak Sapkowski podważa wygodny podział na bohaterów szlachetnych i złoczyńców. W „Grze o tron” oraz kolejnych tomach decyzje postaci wynikają z mieszaniny ambicji, lojalności, strachu i przypadku.
To dobry wybór dla czytelników, których interesowały w Wiedźminie wojna, prześladowania mniejszości, dworskie intrygi i cena wielkich przepowiedni. Seria Martina jest jednak większa, wolniejsza i bardziej wielowątkowa. Potrzeba cierpliwości, ponieważ nie każdy rozpoczęty wątek szybko otrzymuje rozwiązanie.
Przeczytaj również: Najlepsze książki filozoficzne na początek i nie tylko
„Malazańska księga poległych” Stevena Eriksona
Erikson idzie jeszcze dalej w stronę rozmachu. To cykl dla osoby, która chce wielkich imperiów, bogów ingerujących w życie ludzi, starożytnych ras i historii rozpisanej na ogromną skalę.
Wspólnym punktem z Wiedźminem jest brak prostych odpowiedzi oraz zainteresowanie losem zwykłych ludzi uwikłanych w działania potężniejszych sił. Nie jest to jednak łatwa lektura na jeden wieczór. Początek celowo wrzuca czytelnika w środek wydarzeń, bez długiego przewodnika po świecie. Jeśli cenisz klarowną narrację Sapkowskiego, możesz poczuć się zagubiony.
Jak wybrać kolejną lekturę bez rozczarowania
Najczęstszy błąd polega na szukaniu jednej książki, która będzie jednocześnie tak samo zabawna, słowiańska, brutalna, przygodowa i polityczna. Taki zestaw jest wyjątkowy właśnie dlatego, że rzadko występuje w komplecie. Lepiej określić, który element cyklu był dla ciebie najważniejszy.
| Jeśli najbardziej podobało ci się | Sięgnij po | Czego się spodziewać |
|---|---|---|
| Polska fantasy i rozbudowane pogranicze | „Opowieści z meekhańskiego pogranicza” | Wojownicy, różne kultury, opowieści łączące się w większą całość |
| Humor, brutalność i niejednoznaczni bohaterowie | „Pierwsze prawo” | Czarny humor, przemoc, cyniczna polityka |
| Najemnicy, wojna i mroczna magia | „Czarna Kompania” | Surowa narracja i świat oglądany oczami żołnierzy |
| Intrygi, wojna i konflikty rodów | „Pieśń Lodu i Ognia” | Wielowątkowa saga polityczna z elementami fantasy |
| Język Sapkowskiego i historyczne tło | Trylogia husycka | Żywe dialogi, ironia i XV-wieczna Europa |
| Ogromny świat i wielką skalę wydarzeń | „Malazańska księga poległych” | Imperium, bogowie, armie i wielowarstwowa mitologia |
Jeżeli dopiero zaczynasz przygodę z fantasy, nie wybierałabym od razu najtrudniejszego cyklu. Na start lepiej sprawdzi się „Pierwsze prawo” albo „Opowieści z meekhańskiego pogranicza”, ponieważ szybciej pokazują swoje mocne strony. Po Eriksona warto sięgnąć wtedy, gdy masz ochotę na wymagającą, wielotomową lekturę i nie przeszkadza ci początkowe zagubienie.
Dobrym testem jest też wybór między opowiadaniami a sagą. Jeśli najbardziej lubiłeś pojedyncze zlecenia Geralta, krótsza forma Wegnera lub „Czarna Kompania” może dać więcej satysfakcji niż ogromna powieść polityczna. Jeśli natomiast ceniłeś relacje między Geraltem, Ciri i Yennefer, lepiej wybrać serię, która rozwija bohaterów przez kilka tomów.
Po Wiedźminie najlepiej nie szukać kopii, tylko innego punktu ciężkości
Najbliższą rekomendacją dla większości czytelników pozostają „Opowieści z meekhańskiego pogranicza”, ale nie dlatego, że powtarzają rozwiązania Sapkowskiego. Ich siła polega na podobnym szacunku do świata, języka i bohaterów, którzy muszą działać w warunkach pozbawionych prostych wyborów.
Jeśli zależy ci na ostrzejszym humorze, wybierz Abercrombiego. Jeśli chcesz polityki, sięgnij po Martina, a jeśli marzy ci się wojskowe fantasy, zacznij od Cooka. Najlepsza książka po Wiedźminie nie musi przypominać go w każdym szczególe. Powinna raczej trafić w ten element, przez który naprawdę nie chciało się odkładać kolejnego tomu.
